Santaroga is een dorp dat zich afsluit en waar iets onzichtbaars de bewoners verandert. In Midwich slaapt een heel dorp een dag lang, en negen maanden later begint het pas echt. Wyndham vertelt het droog en Engels, met dezelfde sluipende onrust.
Gedeeld: beklemmend, langzaam opbouwend en spanning
Nog een Herbert met een psycholoog die een raadsel moet ontrafelen: John Ramsey gaat mee aan boord van een onderzeese sleepboot. Waar Dasein in een vriendelijk dal belandt, zit Ramsey opgesloten in een benauwde duikboot, en de achterdocht is er minstens zo groot.
In Santaroga zit een gemeenschap opgesloten in haar eigen gewoonten en wantrouwt ze buitenstaanders. Bij Wyndham groeit David op tussen mensen die jagen op alles wat niet volgens het boekje is geschapen, en hij heeft zelf een geheim. Meer opgroeiverhaal, met dezelfde benauwende eensgezindheid.
Gedeeld: beklemmend, langzaam opbouwend en spanning
Dasein gaat na waarom eerdere onderzoekers van Santaroga verongelukten; bij Lem reist een voormalig astronaut naar Italië om een reeks raadselachtige sterfgevallen na te lopen. Een nuchtere puzzel over toeval en oorzaak, met hetzelfde soort onderzoeker als hoofdpersoon.
Gedeeld: langzaam opbouwend, psychologisch en spanning
Santaroga is een gesloten wereld met regels die er voor de bewoners volkomen logisch uitzien. Bij Silverberg wonen honderdduizenden mensen in één reuzentoren, en wie twijfelt, valt op. Verteld in losse portretten, maar de benauwde eensgezindheid is herkenbaar.
Gedeeld: beklemmend, langzaam opbouwend en psychologisch
Een klein, landelijk Amerika met een geheim, net als Santaroga: Enoch Wallace woont teruggetrokken op zijn boerderij en lijkt al een eeuw niet ouder te worden. Simak schrijft rustig en warm, en stelt net als Herbert de vraag wat er gebeurt als buitenstaanders gaan graven.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Dasein voelt in Santaroga zijn eigen kijk op de werkelijkheid verschuiven. In Dicks roman verliest een bekende showster van de ene dag op de andere zijn hele identiteit, en de politie wil weten wie hij dan wel is. Somberder en vreemder, met dezelfde vraag hoe vast je eigen werkelijkheid is.
De bewoners van Santaroga lijken tevreden, maar wie goed kijkt ziet dat ze stilletjes gestuurd worden. Ghyl Tarvoke groeit op in Ambroy, waar een zorgzaam bureau elk leven regelt, en gaat vragen stellen. Vance is beschouwender en sierlijker, met hetzelfde wantrouwen tegen zo'n vriendelijke orde.
Gedeeld: beklemmend, langzaam opbouwend en psychologisch
Dasein is in Santaroga de enige buitenstaander tussen mensen die allemaal hetzelfde lijken te denken. Robert Neville is na een ziekte die de wereld veranderde letterlijk de laatste mens. Matheson is rauwer en duisterder, maar het isolement van één man tegenover een eensgezinde groep voelt hetzelfde.
Gedeeld: beklemmend, langzaam opbouwend en psychologisch
Net als Dasein is Sutty een onderzoeker die een samenleving van binnenuit moet leren begrijpen, en die er gaandeweg anders naar gaat kijken. Ze komt van de Aarde naar de planeet Aka. Trager en minder dreigend dan Herbert, met dezelfde vraag wat je verliest als je je aanpast.
Gedeeld: beklemmend, langzaam opbouwend en psychologisch
Santaroga bekijkt een hechte gemeenschap door de ogen van een buitenstaander; Heinlein draait dat om met Valentine Michael Smith, opgegroeid op Mars, die de mensheid moet leren kennen. Langer, praatgrager en provocerender, met ook hier een groep die om een eigen manier van leven draait.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Een hoofdpersoon die met tests moet bepalen wie echt is wie hij lijkt, vind je ook in Blade runner: premiejager Rick Deckard spoort androïden op die zich als mens voordoen. Dick is somberder dan Herbert, maar de vraag of je je eigen waarneming nog kunt vertrouwen is dezelfde.