Mulisch laat Herter een roman bedenken die Hitler een verzonnen spiegel voorhoudt. Martin Amis vertelt het leven van een nazi-arts achterstevoren, een literaire kunstgreep die het kwaad net zo onverwacht belicht.
Ruim veertig jaar voor Siegfried schreef Mulisch al over een man die zijn eigen schuld in Duitsland onder ogen moet zien. Het stenen bruidsbed is korter, poëtischer en nog duisterder, met Dresden als decor.
Siegfried zoekt het spoor van Hitler in het Wenen van nu. Böll schreef vlak na de oorlog over een deserteur die door zijn kapotgeschoten geboortestad zwerft, ingetogen en beklemmend, en het boek bleef decennialang onuitgegeven.
Herter worstelt met de vraag hoe je over het kwaad schrijft; Hermans' Lodewijk Stegman komt verbitterd terug uit Indonesië en scheldt op alles en iedereen. Een duistere, provocerende roman van Mulisch' generatie, over schuld die niemand wil dragen.
Mulisch laat een schrijver graven in het privéleven van Hitler; Grass laat er een graven in een vergeten ramp uit 1945 en in hoe jongere generaties daar nu mee omgaan. Allebei late romans over geheugen en schuld.
Gedeeld: literair, historische setting en psychologisch
Rudolf Herter merkt in Wenen dat de oorlog voor hem nooit echt voorbij is. Wolkers geeft dat gevoel aan een oude verzetsman tussen feestende mensen in mei 1980, rauwer, lichamelijker en met veel meer woede dan Mulisch.
Gedeeld: literair, psychologisch en langzaam opbouwend
In Siegfried brengt een bejaard echtpaar een oud geheim naar boven. Marga Minco laat een oude vrouw terugkijken op haar leven, kort, sober en met een onderhuidse dreiging die net zo lang nazindert.
Siegfried kijkt naar de oorlog vanuit een hoek die je niet verwacht. Den Doolaard schreef over Montenegro in dezelfde oorlog, een minder bekende kant van Europa, met veel oog voor de mensen die tussen alle machten in leven.
Gedeeld: historische setting, literair en psychologisch
Een schrijver in Siegfried probeert een historische figuur te doorgronden via het geheim van anderen. Bernlef draait om een filmster uit het Amerika van de stomme film en een jongen die alles zag maar niets kan zeggen, een verhaal over wat de geschiedenis verzwijgt.
Gedeeld: literair, historische setting en psychologisch
Herter probeert het kwaad te begrijpen door erover te verzinnen. Böll schreef van binnenuit, over een jonge Duitse soldaat die met een doodsvoorgevoel naar het oosten reist, en laat zo zien hoe gewone mensen vastzitten in de machine van de oorlog.
Mulisch kijkt in Siegfried op afstand terug op de oorlog; Calvino schreef deze verhalen toen het verzet nog vers in zijn geheugen zat. Kort, helder en soms verrassend luchtig, met de oorlog als achtergrond van gewone levens.
Gedeeld: literair, historische setting en langzaam opbouwend