Mandarijnen op zwavelzuur is Hermans de polemist in topvorm; Het sadistische universum laat de essayist zien die breder kijkt, naar film, filosofie en de katten van Rome. Iets milder, maar even scherp en geestig.
Hermans rekende in zijn polemieken af met critici en literaire kliekjes, en Brouwers ging een generatie later net zo hard tekeer tegen gemakzucht in de letteren. Strijdbaar, bloemrijk en vaak hilarisch.
Ook Carry van Bruggen schreef een strijdschrift, over taal en nationalisme. Ernstiger van toon dan de bijtende Hermans, maar net zo onverschrokken in het aanvallen van heilige huisjes.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair
Waar Hermans in Mandarijnen op zwavelzuur iedereen aanklaagt, kiest Grunberg de omgekeerde rol: een advocaat die de mens verdedigt tegen zijn critici. Even geestig en polemisch, en een mooi tegengif.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair
Hermans schreef zijn kritieken vanuit een strenge opvatting over wat literatuur moet zijn. Kees 't Hart onderzoekt hoe gekunsteld literatuur eigenlijk is, in essays die speelser zijn maar even uitgesproken.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair
Mandarijnen op zwavelzuur is één lange afrekening; Kees 't Hart schrijft juist een ode aan zijn helden, zonder gêne. Het omgekeerde van Hermans, maar met dezelfde felle, persoonlijke stem.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair
Na de bijtende strijdschriften van Hermans een veelkleurige verzameling van Mutsaers: essays, toespraken en lezingen die buiten haar bundels vielen. Speelser en beeldender, net zo eigenwijs.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair
Hermans schrijft over het literaire klimaat met een messcherpe pen; Matsier schrijft over vertalen en lezen met plezier en precisie. Essays die laten zien hoe je over literatuur kunt nadenken zonder de vuist te ballen.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair
Hermans stelt hoge eisen aan eerlijkheid in de literatuur; Krol onderzoekt in deze Groningse colleges hoe schrijvers juist met verzinsels werken. Rustiger en analytischer, voor wie de denker achter de polemiek boeit.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair
Waar Hermans kritiek schrijft als oorlog, schrijft Meijsing over kunst als een verliefdheid die een leven lang duurt. Persoonlijke stukken over film, museum en theater, een milde tegenhanger van de mandarijnen.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair
De felste pen van Nederland had een voorbeeld in Wenen: Karl Kraus, die zijn eigen tijdschrift volschreef met aanvallen op kranten en politici. Franzen maakt die polemieken toegankelijk met uitgebreide noten, voor wie de toon van Hermans herkent.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair
De grote held van Hermans was Multatuli, en diens Ideeën zijn net zo polemisch als Mandarijnen op zwavelzuur. Korte strijdschriften, aforismen en uithalen naar hypocrisie, een eeuw ouder maar even vinnig.
Gedeeld: met humor, langzaam opbouwend en literair