Olyslaegers laat een oude man terugkijken op zijn tijd als jonge politieman in bezet Antwerpen, toen hij tussen verzet en collaboratie laveerde. Dezelfde morele mist als bij Osewoudt, en ook hier weet de verteller zelf niet goed wat hij gedaan heeft.
Gedeeld: moreel grijze hoofdpersoon, oorlog, duister, beklemmend en literair
De aanslag en Damokles zijn de twee klassieke Nederlandse oorlogsromans, en ook Mulisch draait om één gebeurtenis uit de laatste oorlogsjaren die een heel leven bepaalt. Overzichtelijker opgebouwd, in episodes over decennia, met dezelfde vraag wie er schuld draagt.
Gedeeld: oorlog, psychologisch, literair en spanning
Hannie Schaft gaat als studente het gewapende verzet in Haarlem in, met opdrachten waarbij ook doden vallen. Theun de Vries vertelt het als heldenverhaal waar Hermans alles betwijfelt, maar de spanning van de verzetsopdrachten is even hoog.
Gedeeld: oorlog, spanning, beklemmend en historische setting
Keilson publiceerde dit in 1947, over een onderduikgeheim in een gewoon Nederlands huis dat uit de hand loopt. Veel kleiner en stiller dan Damokles, maar met dezelfde scherpe blik op hoe gewone mensen zich in de oorlog tot de dood verhouden.
Gedeeld: oorlog, beklemmend, psychologisch en literair
Schlink schrijft net als Hermans in korte hoofdstukken over iemand die zijn plek in de oorlogsgeschiedenis niet kan overzien. Hier is het een Duitse rechtenstudent die bij een proces iemand herkent; ingetogener dan Damokles, maar net zo verontrustend.
Gedeeld: psychologisch, korte hoofdstukken, beklemmend en literair
Ook Claus kijkt naar de oorlog door de ogen van een jongen die meegaat met wat de volwassenen om hem heen doen, in een Vlaanderen vol collaborateurs. Breder en grilliger dan Damokles, maar met dezelfde weigering om goed en fout netjes te scheiden.
Gedeeld: oorlog, literair, psychologisch en duister
Een oorlogsthriller over een man die niet weet wie hij kan vertrouwen: Jericho zoekt naar een verdwenen vrouw en een lek in de beveiliging. Minder literair dan Hermans, wel even strak in tempo en vol dubbele bodems.
Een joods meisje in Amersfoort en Amsterdam ziet haar familie in korte, sobere hoofdstukjes een voor een verdwijnen. Minco laat net als Hermans weg wat ze niet hoeft te zeggen, en dat maakt het juist zo beklemmend.
Gedeeld: oorlog, beklemmend, korte hoofdstukken en literair
Doerr wisselt een blind meisje in Frankrijk af met een Duitse radiojongen die op een eliteschool van de nazi's belandt, in hoofdstukken van soms één bladzijde. Waar Osewoudt zonder vragen gehoorzaamt, ziet Werner wel wat er van hem verlangd wordt; warmer dan Hermans, maar ook beklemmend.
Gedeeld: oorlog, korte hoofdstukken, spanning en beklemmend
Twee zussen, als kind gescheiden, groeien op in Duitsland en Nederland en komen zo aan verschillende kanten van de oorlog terecht. De Loo laat ze jaren later in Spa hun verhalen naast elkaar leggen; trager dan Hermans, maar met dezelfde vraag hoe weinig je je eigen kant kiest.
Gedeeld: oorlog, psychologisch, literair en duister
Beaujon leeft in het bezette Constantinopel van na 1918 zonder vaste kant en raakt verwikkeld in een jacht op een oud beeld, met aanslagen en dubbelspel. Avontuurlijker van toon, maar ook Van Aken laat zijn held schipperen in een wereld zonder betrouwbare partijen.
Gedeeld: moreel grijze hoofdpersoon, spanning, historische setting en literair
Spionnen in bezet gebied, schuilnamen en niemand die helemaal te vertrouwen is: Quinn volgt een vrouwelijk spionnennetwerk in de Eerste Wereldoorlog en een zoektocht in 1947. Toegankelijker en romantischer dan Hermans, met hetzelfde spel van dekmantels.
Gedeeld: spanning, oorlog, expliciet geweld en snel tempo