Waar Paul in Dune op een woestijnplaneet belandt waar water alles is, speelt Cherryh haar verhaal ook af in zand en hitte: op Kesrith, bij de laatste leden van een volk van huursoldaten. Trager en ingetogener, maar met dezelfde aandacht voor een vreemde cultuur en wie er de touwtjes in handen heeft.
Gedeeld: epische wereld, langzaam opbouwend en literair
Net als Dune denkt dit boek in eeuwen en rijken: een wiskundige ziet de val van een keizerrijk aankomen en zet een plan in gang dat generaties moet overspannen. Minder woestijn en profetie, meer ideeën en gesprekken, en de hoofdstukken springen flink door de tijd.
Gedeeld: epische wereld, hofintriges en langzaam opbouwend
De wapenmeesters en Bene Gesserit-lessen die Paul op Caladan krijgt, bereiden hem voor op een hof vol messen. Van Vogt volgt eenzelfde leerling van de macht: een buitenbeentje in de keizersfamilie dat zijn verstand als wapen leert gebruiken. Ouderwetser geschreven, wel net zo rijk aan intriges.
Gedeeld: epische wereld, hofintriges en langzaam opbouwend
Dune bouwt een hele planeet op, met ecologie en al; Niven doet hetzelfde met een kunstmatige ring om een ster. Een kleine expeditie trekt over die onmetelijke constructie. Veel lichter van toon dan Herbert en zonder politieke complotten, vooral verwondering over schaal en vreemde volken.
Gedeeld: epische wereld, langzaam opbouwend en spanning
Paul moet leren leven tussen een volk met eigen wetten op een barre wereld; Genly Ai komt als buitenstaander naar het ijskoude Gethen en moet zich door de politiek van twee landen bewegen. Koud in plaats van heet, rustiger verteld, en net zo sterk in het opbouwen van een vreemde samenleving.
Gedeeld: epische wereld, hofintriges en langzaam opbouwend
Voor wie Dune vooral las om de duizelingwekkende schaal: Vinge maakt van de hele Melkweg een speelveld, met een gestrande familie op een planeet vol wezens die als roedel denken. Dikker en wilder dan Herbert, maar net zo groots opgezet en vol verschillende volken.
Gedeeld: epische wereld, langzaam opbouwend en spanning
Een zijstap uit de sciencefiction: wat Dune zo spannend maakt, de jonge erfgenaam van een adellijk huis tussen machtige vijanden, zit ook in Haasses roman over Charles van Orléans rond 1400. Echte middeleeuwen in plaats van een woestijnplaneet, met een literaire, bedachtzame toon.
Gedeeld: hofintriges, langzaam opbouwend en literair
Herbert laat in Dune zien hoe een volk zich aanpast aan een planeet die het niet makkelijk maakt. Brin doet dat met zes rassen die verborgen samenleven op Jijo, een wereld waar ze volgens galactische wet niet mogen zijn. Meer stemmen en meer avontuur, met dezelfde liefde voor ecologie en geheimen.
Gedeeld: epische wereld, langzaam opbouwend en spanning
Dune draait om handel in één onmisbare grondstof en om wie die beheerst. Bij Vinge komen handelaars en een rivaliserende vloot tegelijk aan bij een ster die steeds uitdooft. Langzaam opgebouwd en ingewikkeld, met dezelfde vraag wie wie gebruikt.
Gedeeld: epische wereld, langzaam opbouwend en spanning
Een heel andere wereld dan Arrakis, maar met een hoofdpersoon die net als Paul klem zit in een spel van grotere machten: Case, een uitgerangeerde hacker, krijgt een opdracht van mensen die hij niet doorziet. Korter, sneller en grimmiger, met morele grijstinten in plaats van profetie.
Gedeeld: epische wereld, moreel grijze hoofdpersoon en spanning
Op Caladan heeft Paul al voorgevoelens die hem onrustig maken over de reis naar Arrakis. Le Guin draait dat verder door: haar hoofdpersoon droomt, en de wereld is daarna anders ingericht. Klein, intiem en ironisch, een korte roman om tussen twee dikke Herberts door te lezen.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en moreel grijze hoofdpersoon
Wie na Dune zin heeft in meer rijkspolitiek op galactische schaal: in dit tweede Foundation-boek laat een ambitieuze generaal het oude Imperium nog één keer opleven. Asimov schrijft hier met meer vaart dan in deel één, en lees dat dus eerst.