Twan is acht als een bombardement zijn huis en de hele Bovenstad verwoest; bij Ruyslinck verliest een Antwerpse jongen op de vlucht in mei 1940 net zo abrupt zijn houvast. Allebei over een kindertrauma uit de oorlog dat een leven kleurt, Ruyslinck korter en rauwer.
De Loo's Twan houdt de verwoesting van zijn Bovenstad zijn hele leven bij zich. Keuls kiest net zo'n jonge ooggetuige, in de Hofstad aan het begin van de bezetting, in een muzikaal gezin. Lichter van toon en met veel warmte voor het kind.
Gedeeld: emotioneel, historische setting en toegankelijk
Twan knapt in de Benedenstad een oud huis op tussen de littekens van de oorlog, en Böll laat een soldaat terugkeren naar zijn kapotgeschoten geboortestad. Twee boeken over wonen en liefhebben tussen ruines, Böll somberder en kaler.
Gedeeld: emotioneel, langzaam opbouwend en literair
Een jongen in een Nederlandse stad vlak voor of tijdens de oorlog, voor wie later alles anders kleurt: dat deelt De stad in je hoofd met de roeiroman van Van den Brink. Ingetogener en compacter, met dezelfde aandacht voor wat een kind meeneemt.
Gedeeld: emotioneel, langzaam opbouwend en literair
Na de brand moet Twan verder in het huis van zijn tante. Bernlef stuurt een Amsterdamse jongen in de laatste oorlogsjaren naar een boerenfamilie. Beide jongens leren in een vreemd huishouden wat oorlog is, Bernlef vertelt het eenvoudiger en dichter bij het kind.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en toegankelijk
De oorlog laat Twan als volwassene niet los, en ook Wolkers' oud-verzetsman zwerft op Bevrijdingsdag 1980 door een feestend Amsterdam met zijn herinneringen. Grimmiger en scherper dan De Loo, met dezelfde vraag hoe lang een oorlog duurt.
Minco laat een oude vrouw in een bejaardenhuis terugdenken, De Loo een man die vecht voor zijn huis terwijl het verleden opspeelt. Beide verhalen gaan over herinnering en een oorlog die nooit helemaal voorbij is, Minco korter en strenger.
Gedeeld: emotioneel, langzaam opbouwend en literair
Een Nederlandse stad die in de oorlog verandert: De Loo verzint haar Boven- en Benedenstad, Maarten 't Hart laat zijn apotheker de Duitse inval meemaken. 't Hart vertelt met meer humor, maar ook hier lopen moed en angst door elkaar.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Twan verliest zijn jeugdwereld in een klap; bij Hella Haasse verdwijnt de jeugdvriendschap met Oeroeg langzaam onder de druk van de koloniale verhoudingen. Een korte klassieker over hoe geschiedenis een jeugd binnendringt.
De stad in je hoofd combineert oorlog met een liefdesverhaal, en dat doet Hemingway ook, aan het Italiaanse front van de Eerste Wereldoorlog. Kaler en zakelijker van stijl, net zo toegankelijk en romantisch in de kern.
De volwassen Twan knapt een vervallen huis op in een wijk die niemand meer wil. Bij Carry van Bruggen is het een zwak jongetje dat vooruit wil in het leven, ver van de stegen waar hij vandaan komt. Ouder Nederlands proza, teder en scherp tegelijk.
Gedeeld: emotioneel, langzaam opbouwend en literair