Hadji Ibrahim regeert Tabah met gezag en vrees, en zo'n patriarch vind je ook bij Gogol: een oude kozakkenaanvoerder die zijn zonen meeneemt de strijd in. Korter en feller dan Uris, met dezelfde trots, eer en strijd om eigen grond.
Gedeeld: emotioneel, historische setting en oorlog
Een volk dat van zijn grond wordt verdreven en in een kamp belandt: wat de familie van Hadji Ibrahim bij Jericho meemaakt, overkomt bij Howard Fast de Cheyennes in een kaal reservaat. Een sobere roman over ontheemding en het besluit om toch te vertrekken.
Gedeeld: emotioneel, historische setting en spanning
De Hadji laat een eeuwenoude orde instorten door de ogen van één man. Isabel Allende kiest een slavin op een Haïtiaanse suikerplantage als spil en volgt haar door een opstand die het eiland op zijn kop zet. Emotioneler, met een vrouw waar Uris een stamhoofd kiest.
Na de vlucht uit Tabah weet Ibrahims familie niet meer waar ze thuishoort. Toni Morrison schrijft over een zwarte Koreaveteraan in de Verenigde Staten die hetzelfde voelt: teruggekeerd, maar nergens welkom. Veel korter en poëtischer dan Uris, met dezelfde woede.
Ook Spartacus kiest de kant van wie onderliggend is in een strijd om vrijheid. Howard Fast laat de Romeinse elite terugkijken op een opstand die ze net hebben neergeslagen. Een andere eeuw, maar dezelfde blik op macht van bovenaf en verzet van onderop als in De Hadji.
Tabah ligt aan de weg naar Jeruzalem en kan de oorlog niet ontlopen; Haarlem kan dat in 1572 evenmin. Tessa de Loo vertelt over het Spaanse beleg vanuit een koppige vrouw die terugvecht. Dichter bij huis dan Uris, met hetzelfde gevoel van een gemeenschap in het nauw.
Hadji Ibrahim ziet zijn wereld in 1948 verdwijnen; Boelgakovs Kievse familie beleeft dat dertig jaar eerder, als het tsarenrijk is gevallen en elke week een ander leger de stad binnentrekt. Hij blijft binnen bij één gezin, waar Uris een dorp en een volk volgt.
Gedeeld: emotioneel, historische setting en oorlog
De Hadji gaat over een familie die door oorlog haar huis en vertrouwde wereld verliest. Elle van Rijn laat dat een welgesteld gezin in Nederlands-Indië overkomen, eind jaren dertig, vlak voor de Japanse tijd. Een Nederlandse familieroman met dezelfde breuk tussen voor en na.
Gedeeld: emotioneel, historische setting en oorlog
De Hadji speelt in het Midden-Oosten van 1948; Harry Sidebottom gaat zeventien eeuwen terug, als Perzië een groot leger op het Romeinse rijk afstuurt. Meer veldslag en avontuur dan Uris, maar met dezelfde regio als strijdtoneel.
Waar Ibrahims familie in een vluchtelingenkamp terechtkomt, schrijft Jan Cremer over Oost-Europese ontheemden die na de oorlog in Twente werk vinden in de textiel. Ruiger en anekdotischer, maar ook hier draait het om mensen zonder thuis.
Een tweede Uris om erbij te nemen: Verlossing volgt Ierse families tussen 1895 en 1916, tot de opstand in Dublin. Net als in De Hadji maakt een volk zich los van een grote macht, en het boek is ook los te lezen van Trinity.
Gedeeld: emotioneel, historische setting en oorlog
Calvino kijkt naar een oorlog door de ogen van iemand die er klein in staat: een Italiaans straatjoch zonder ouders. Waar De Hadji een machtige vader volgt, blijft Calvino op ooghoogte van een kind, kort en eigenzinnig.
Gedeeld: emotioneel, historische setting en oorlog