In Een lied van schijn en wezen bedenkt een schrijver zijn figuren; bij Thomas Mann stapt een echt romanmodel het verhaal in. Charlotte Kestner, ooit de Lotte uit Goethes Werther, komt in 1816 naar Weimar. Allebei spelen ze met de grens tussen leven en fictie.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Nabokovs jonge Russische dichter Fjodor zit in de jaren twintig arm in Berlijn en droomt van het grote boek. Net als Nootebooms novelle gaat het over schrijven zelf, over hoe verbeelding de werkelijkheid overneemt; wel veel langer en weelderiger.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Theo Wuttke, bijgenaamd Fonty, leeft zo sterk in het leven van een negentiende-eeuwse schrijver dat de grens tussen hem en zijn voorbeeld vervaagt. Günter Grass speelt hier hetzelfde spel als Nooteboom: wie bedenkt wie? Groter opgezet, in het Berlijn van 1989–1991.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Een schrijver van zestig haalt een herinnering op uit het Italië van 1945. Mulisch onderzoekt net als Nooteboom hoe een verteller zijn verleden verzint en bijstuurt, en ook hier staat Italië in het decor. Kort, speels en vol dubbele bodems.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Op een zomerdag in 1939 wordt op een Engels landgoed een dorpsvoorstelling opgevoerd, een optocht door de geschiedenis. Virginia Woolf laat toneel en werkelijkheid in elkaar schuiven, zoals Nooteboom fictie en verbeelding. Poëtisch en compact.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Joseph Roth speelt in het Wenen van de late Habsburgse monarchie, niet ver van het Sofia en Rome van 1879 waar Nootebooms schrijver zijn figuren neerzet. Een ironisch, sprookjesachtig verhaal over schijn en wezen in een verdwijnende wereld.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Een kleinzoon reconstrueert het leven van zijn grootvader en moet daarbij invullen wat hij niet weet. Bernlef laat net als Nooteboom zien hoe een verteller zijn personage maakt; ingetogen, precies en met een licht melancholische toon.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Drie verhalen van Flaubert in één band, waaronder Een eenvoudige ziel over een trouwe dienstmeid in Normandië. Het is de negentiende-eeuwse vertelkunst waar Nootebooms novelle mee speelt: elk zinnetje gewogen, en kort genoeg voor één avond.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Margriet de Moor zet haar verhaal in Pension Rembrandt in het Amsterdam van de jaren vijftig, tussen jongleurs en danseressen, rond een goochelaar. Ook hier draait het om illusie en wat erachter zit, met dezelfde lichte, precieze toets als bij Nooteboom.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Schijn en wezen, maar dan politiek: Bernlef zet zijn roman op een televisieredactie in Oost-Europa, waar niemand weet wat na de terreur nog gezegd mag worden. Minder speels dan Nootebooms novelle, wel net zo bezig met wat echt is en wat opgevoerd.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Nootebooms schrijver leeft in zijn hoofd tussen verzonnen figuren; Carry van Bruggen laat je even dicht op de gedachten van een vrouw zitten. Ook dit is vooral een roman die zich in het hoofd afspeelt, alleen een paar decennia eerder geschreven en zonder spel met fictie.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch
Hans Castorp gaat drie weken op bezoek in een sanatorium in Davos en blijft veel langer. Waar Nootebooms novelle in een paar dagen de tijd laat vervloeien, doet Thomas Mann dat op grote schaal: een roman over tijd en verbeelding voor wie een lange adem heeft.
Gedeeld: langzaam opbouwend, literair en psychologisch