Boeken zoals De zaak 40/61

Waarom deze past

Mulisch en Hannah Arendt zaten in 1961 in dezelfde rechtszaal en kwamen tot verwante, maar niet gelijke conclusies over wie Eichmann was. Arendt is systematischer en filosofischer; samen geven ze twee scherpe blikken op hetzelfde proces.

Gedeeld: gebaseerd op ware gebeurtenissen, historische setting en psychologisch

Waarom deze past

Ian Buruma raakte als tiener in de ban van het proces dat Mulisch in De zaak 40/61 versloeg. In deze essays onderzoekt hij hoe gewone mensen tot het kwade komen, een vraag die bij Mulisch op elke pagina speelt.

Gedeeld: duister, literair en psychologisch

Waarom deze past

Mulisch vraagt zich in Jeruzalem af wat Eichmann zegt over de moderne mens. Buruma trekt die vraag door naar hele naties en hun omgang met oorlogsschuld, met reizen, gesprekken en een journalistieke blik.

Gedeeld: gebaseerd op ware gebeurtenissen, oorlog en historische setting

Waarom deze past

Wie na De zaak 40/61 wil begrijpen hoe een systeem mensen als Eichmann mogelijk maakte, komt uit bij Hannah Arendts grote studie. Theoretischer en zwaarder dan Mulisch' reportage, maar het fundament onder veel van zijn vragen.

Gedeeld: historische setting, literair en duister

Waarom deze past

Mulisch beschrijft het einde van een beschaving vanuit de rechtszaal; Stefan Zweig deed het vanuit zijn herinneringen aan het Europa van voor 1914. Persoonlijk, elegant en doordrongen van verlies.

Gedeeld: gebaseerd op ware gebeurtenissen, historische setting en literair

Waarom deze past

Zoals Mulisch naar Jeruzalem trok om de oorlog van dichtbij te begrijpen, reisde Daan Heerma van Voss naar het kamp waar die oorlog zijn diepste punt bereikte. Een persoonlijk verslag van een latere generatie, dat schuurt tussen herdenken en zelf iets voelen.

Gedeeld: gebaseerd op ware gebeurtenissen, historische setting en oorlog

Waarom deze past

De zaak 40/61 laat zien hoe een totalitair systeem zijn eigen uitvoerders kweekt. Anne Applebaum toont hoe na 1945 in Oost-Europa opnieuw zo'n systeem werd opgebouwd, grondig gedocumenteerd en goed leesbaar.

Gedeeld: gebaseerd op ware gebeurtenissen, historische setting en langzaam opbouwend

Waarom deze past

Mulisch keek van buiten naar een dader; Hans Fallada schreef van binnenuit, als Duitse schrijver die de nazitijd doorbracht zonder te vluchten. Zijn notities uit de cel zijn rauw, eerlijk en soms ongemakkelijk vergoelijkend.

Gedeeld: gebaseerd op ware gebeurtenissen, historische setting en oorlog

Waarom deze past

Thomas Mann waarschuwde vanuit ballingschap voor wat Mulisch in 1961 in de rechtszaal zag afgewikkeld. Deze essays zijn als de vooravond van De zaak 40/61: hoe een beschaafd land zich overgaf aan barbarij.

Gedeeld: historische setting, literair en gebaseerd op ware gebeurtenissen

Waarom deze past

De zaak 40/61 is een getuigenis van iemand die erbij was. Dit boek bundelt zulke ooggetuigenverslagen uit 1914-1918, van vrouwen die gewonden verzorgden, en laat hun eigen stemmen het zware werk doen waar Mulisch vooral beschouwt.

Gedeeld: gebaseerd op ware gebeurtenissen, oorlog en historische setting

Waarom deze past

Mulisch kijkt achteraf naar een oorlog; Stijn Streuvels hield zijn dagboek bij terwijl de Groote Oorlog rond zijn huis woedde. Een rustige, nauwkeurige getuigenis die laat zien hoe gewone mensen met geweld leren leven.

Gedeeld: gebaseerd op ware gebeurtenissen, oorlog en historische setting

Waarom deze past

Mulisch zoekt in Jeruzalem naar de mens achter de daden; Jan Brokken zoekt in een Japans kamp naar kunstenaars die bleven tekenen. Een rustiger, menselijker blik op de oorlog, en een slotdeel van zijn Indië-trilogie dat je los kunt lezen.

Gedeeld: gebaseerd op ware gebeurtenissen, historische setting en oorlog